پایان نامه بررسی مصونیتها و معافیتهای پارلمانی در نظام حقوقی ایران با نگاهی به حقوق فرانسه و انگلیس
براساس اصل برابری شهروندان در برابر قانون، همه افراد باید تابع قوانین و مقررات باشند و از این رو هیچ کس نباید در یک کشور از امتیازات و حقوق خاص و منحصر به فرد و و ویژهای برخوردار باشد. با وجود این گاهی اوقات پارهای ملاحظات و دلایل اخلاقی، منطقی و عقلی و یا منافع و مصالح عمومی اقتضای آن را دارد که افرادی از جمله نمایندگان پارلمان از شمول حکم کلی قانونگذار خارج و مشمول قواعد، ضوابط و اصول دیگری گردند. نمایندگان به جهت وظیفه بسیار مهم و حساسی که در وضع قانون دارند، میبایستی از امنیت و آرامش شغلی برخوردار باشند. فعالیتها و کارکردهای سیاسی، قانونگذاری و نظارتی نمایندگان پارلمان افراد و گروههای خاصی را در حال نارضایتی قرار داده و منافع آنها را به مخاطره و چالش میکشد؛ به همین جهت بایستی به نحو شایستهای نمایندگان را برای انجام صحیح، کارآمد و آزاد منشانه صلاحیتها و وظایفشان مورد حمایت قرار داد. چنین حمایتی در گفتمان حقوق اساسی مصونیت پارلمانی نامیده میشود.. از سوی دیگر معافیتهای پارلمانی؛ امتیازات و حقوقی میباشند که به منظور ایجاد شرایط رفاهی مناسب برای نمایندگان پارلمان و مجلس در راستای ایفای شایسته و مطلوب امور نمایندگی اعطا میگردد در نظام جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از نظامهای دموکراتیک؛ مصونیت پارلمانی و معافیت و حقوق پارلمانی تا حدود زیادی مورد شناسایی و پذیرش قرار گرفته است؛ اصل ۸۶ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران عدم مسئولیت نمایندگان در ایفای وظایف نمایندگی را مورد شناسایی قرار؛ اما با این حال یکی دیگر از اقسام و گونههای مصونیت پارلمانی را که مصونیت از تعرض یا همان مصونیت شکلی است را مورد توجه و بیان قرار نداده است؛. همچنین در نظام حقوقی کشورهای انگلستان و فرانسه اصل مصونیت و معافیت پارلمانی مورد توجه قرار گرفته است. در انگلستان برای قانونگذاری بهتر و مؤثرتر این مسأله مهم است که مقنن از مداخله و مزاحمت افراد خارج و داخل از پارلمان مصون باشد. در فرانسه نیز هیچ یک از اعضای پارلمان را نمی توان به مناسبت عقاید یا آرای صادره در حال انجام وظایف نمایندگی اش، تعقیب، جستجو، بازداشت، حبس یا محاکمه کرد؛ در هر صورت به نظر میرسد با توجه به ماهیت اسلامی نظام سیاسی ایران و مطابقت کلیه هنجارها با موازین شرعی شناسایی مصونیتهای پارلمانی با موازین شرعی مطابقت دارد. اهداف انجام اين تحقيق عبارتند از: ۱- انطباق يا عدم انطباق مصونيت و معافيتهاي پارلماني در نظام حقوق جمهوري اسلامي ايران با اصول و موازين شرع ۲- مقايسه اجمالي بين مصونيتهاي پارلماني در نظام حقوقي ايران و نظامهاي حقوقي – سياسي انگليس و فرانسه ۳- مقايسه مصونيت و معافيتهاي پارلماني در نظام حقوقي ايران با جايگاه حقيقي مصونيت پارلماني در اصل ۸۶ قانون اساسي و تفاسير شوراي نگهبان. روش تحقيق در پژوهش حاضر توصيفي – تحليلي ميباشد. پس از تعريف مفاهيم و مباني مهم تحقيق، به تحليل محتوايي تحقيق با نگاهي گذرا به مصونيت پارلماني در فرانسه و انگلستان پرداخته شده است. پژوهش حاضر در صدد است ضمن تحلیل تاریخچه، مفهوم و مبانی توجیهی مصونیت و معافیت پارلمانی؛ جایگاه آن را در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران، با تأکید و مروری بر نظامهای حقوقی- سیاسی انگلستان و فرانسه در پرتو قوانین و مقررات موضوعه بپردازد.
فهرست مطالب پایان نامه بررسی مصونیتها و معافیتهای پارلمانی در نظام حقوقی ایران با نگاهی به حقوق فرانسه و انگلیس
عنوان صفحه
دیباچه………………………………………………………………………………………………………………………….. ۱
- تبیین موضوع………………………………………………………………………………………………………. ۱
- تحدید قلمرو تحقیق……………………………………………………………………………………………… ۲
- انگیزه تحقیق………………………………………………………………………………………………………. ۲
- اهمیت و ضرورت تحقیق…………………………………………………………………………………………. ۲
- پیشینه تحقیق……………………………………………………………………………………………………… ۳
- نقد پیشینه تحقیق…………………………………………………………………………………………………. ۴
- نوآوری تحقیق…………………………………………………………………………………………………….. ۴
- پرسشهای تحقیق……………………………………………………………………………………………….. ۴
- فرضیههای تحقیق…………………………………………………………………………………………………. ۵
- روش گردآوری اطلاعات………………………………………………………………………………………….. ۵
- روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………. ۶
- موانع و مشکلات تحقیق…………………………………………………………………………………………. ۶
- ساماندهی تحقیق…………………………………………………………………………………………………. ۶
بخش نخست: کلیات و مفاهیم ………………………………………………………………………………………. ۸
فصل اول: تاریخچه و مفاهیم مرتبط با مصونیت و معافیت پارلمانی…………………………………………………… ۹
مبحث اول: تاریخچه…………………………………………………………………………………………………………. ۹
مبحث دوم: مفاهیم مرتبط با مصونیت و معافیت پارلمانی…………………………………………………………….. ۱۲
گفتار اول: پارلمان………………………………………………………………………………………………………….. ۱۲
گفتار دوم: مصونیت………………………………………………………………………………………………………… ۱۴
گفتار سوم: نمایندگی………………………………………………………………………………………………………. ۱۴
گفتار چهارم: مصونیت پارلمانی………………………………………………………………………………………….. ۱۶
گفتار پنجم: معافیت پارلمانی……………………………………………………………………………………………… ۱۷
گفتار ششم: مصونیت دیپلماتیک…………………………………………………………………………………………. ۱۷
گفتار هفتم: مصونیت قضایی……………………………………………………………………………………………… ۱۸
فصل دوم: مبانی تحلیلی و تقسیم بندی مصونیت و معافیت پارلمانی……………………………………………….. ۱۹
مبحث اول: مبانی تحلیلی مصونیت و معافیت پارلمانی………………………………………………………………… ۱۹
گفتار اول: تأمین آزادی بیان نمایندگان پارلمان…………………………………………………………………………. ۲۰
گفتار دوم: پاسخگویی به شهروندان…………………………………………………………………………………….. ۲۸
گفتار سوم: ایفای صحیح وظایف نمایندگی……………………………………………………………………………… ۳۳
مبحث دوم: تقسیم بندی مصونیت پارلمانی…………………………………………………………………………….. ۴۰
گفتار اول: عدم مسئولیت………………………………………………………………………………………………….. ۴۱
گفتار دوم: مصونیت از تعرض……………………………………………………………………………………………. ۴۲
بخش دوم: جایگاه مصونیت و معافیت پارلمانی در نظام حقوقی ایران و کشورهای انگلستان و فرانسه ۴۶
فصل اول: تاریخچه، تقسیم بندی و قلمرو مصونیت و معافیت پارلمانی در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران ۴۷
مبحث اول: تاریخچه………………………………………………………………………………………………………. ۴۸
گفتار اول: قبل از انقلاب اسلامی…………………………………………………………………………………………. ۴۸
گفتار دوم: پس از انقلاب اسلامی………………………………………………………………………………………… ۶۱
مبحث دوم: جایگاه مصونیت پارلمانی در اسلام……………………………………………………………………….. ۶۴
مبحث سوم: مبانی قانونی مصونیت و معافیت پارلمانی در نظام جمهوری اسلامی ایران ………………………… ۶۶
گفتار اول: قانون اساسی…………………………………………………………………………………………………… ۶۶
بند اول: عدم مسئولیت نمایندگان……………………………………………………………………………………….. ۶۷
بند دوم: مصونیت از تعرض و عدم پیش بینی آن در قانون اساسی…………………………………………………. ۷۶
گفتار دوم: قوانین عادی……………………………………………………………………………………………………. ۸۰
مبحث چهارم: تحلیل محتوایی نظریات شورای نگهبان در ارتباط با مصونیت پارلمانی…………………………… ۹۳
مبحث پنجم: قلمرو مصونیت پارلمانی…………………………………………………………………………………. ۱۰۴
گفتار اول: توهین…………………………………………………………………………………………………………. ۱۰۵
گفتار دوم: افترا…………………………………………………………………………………………………………… ۱۰۹
گفتار سوم: نشر اکاذیب…………………………………………………………………………………………………. ۱۱۲
فصل دوم: جایگاه مصونیت و معافیت پارلمانی در نظام حقوقی انگلستان و فرانسه…………………………….. ۱۱۳
مبحث اول: جایگاه مصونیت و معافیت پارلمانی در انگلستان……………………………………………………….. ۱۱۴
گفتار اول: تاریخچه………………………………………………………………………………………………………. ۱۱۴
گفتار دوم: مصونیت پارلمانی نمایندگان و حدود و قلمرو آن………………………………………………………… ۱۱۹
گفتار سوم: معافیت پارلمانی……………………………………………………………………………………………. ۱۲۵
مبحث دوم: جایگاه مصونیت و معافیت پارلمانی در فرانسه…………………………………………………………. ۱۲۸
گفتار اول: تاریخچه………………………………………………………………………………………………………. ۱۲۸
گفتار دوم: مصونیت پارلمانی نمایندگان و حدود و قلمرو آن………………………………………………………… ۱۲۹
گفتار سوم: معافیت پارلمانی……………………………………………………………………………………………. ۱۳۴
نتیجه گیری و پیشنهادات………………………………………………………………………………………………… ۱۳۶
فهرست منابع و مآخذ……………………………………………………………………………………………………. ۱۴۵
کلید واژگان:
مصونیت پارلمانی، معافیت پارلمانی، پارلمان، نظام حقوقی ایران، عدم مسئولیت.
