پایان نامه ارشد حقوق خصوصی نقد و بررسی مسئولیت مدنی پزشکان با تاکید بر تحولات قانون مجازات اسلامی
مسئولیت اطبا به دلیل اهمیت فراوان حیات و سلامتی انسان همیشه مورد توجه حقوقدانان بوده است در ایران نیز مقررات متعددی در این باب وضع شده است و از این رو و با توجه به انتقادات وارد ه به مقررات ناظر بر مسئولیت پزشک در قانون قبلی مجازات اسلامی نظام حاکم بر مسئولیت اطبا در قانون جدید مجازات اسلامی ۱۳۹۲ در راستای همسویی با واقعیات کنونی جامعه با تغییرات زیادی همراه شد. از این رو در این پژوهش تلاش شده است ضمن بررسی اجمالی مفاهیم بنیادین به بررسی ماهیت حقوقی مسئولیت مدنی پزشک از نظر قراردادی یا غیر قراردادی بودن و بیان اسباب و مبانی نظری مسئولیت مدنی بر مطالعه و تحقیق در خصوص ادله و مبانی مسئولیت مدنی پزشک در فقه و بررسی تحولات این نظام مسئولیت مدنی در قانون مجازات جدید پرداخته شود. ادامه چکیده پایان نامه ارشد حقوق خصوصی نقد و بررسی مسئولیت مدنی پزشکان با تاکید بر تحولات قانون مجازات اسلامی : مقنن در قانون جدید ابتدا نظریه تقصیر را به عنوان مبنای مسئولیت مدنی پزشک به جای نظریه خطر در قانون سابق نشاند و در اقدام بعدی اخذ برائت از بیماران را در نظام مبتنی بر تقصیر بی اثر کرد و فقط منقلب نمودن بار اثبات را به عنوان تنها اثر آن قرار داد. بعلاوه مقنن در مقام بیان اسباب مسئولیت مدنی پزشک در کنار تقصیر از قصور پزشکی نیز نام برده و احسان ، اطلاع پرستار و یا بیمار از نادرست بودن دستور پزشک، تقصیر بیمار و ضرورت را به عنوان اسباب سقوط مسئولیت مدنی پزشک قرار داده است.
در سیستم های حقوقی تابع نظام کامن لا از جمله در انگلستان قانون مستقلی بر مسئولیت مدنی ناشی از قصور پزشکی حاکم نیست؛ در گذشته مسئولیت پزشک در چارچوب مسئولیت خارج از قرارداد (Tort Law) مورد بررسی قرار می گرفت اما امروزه قرارداد درمان و نظام نامه های تعهدات حرفه ای پزشکان را حاکم بر مسئولیت طبیب می دانند؛ ترتیبات تعیین میزان خسارتی که باید به آسیب دیده از اقدام پزشکی پرداخت شود نیز دارای ضابطه ثابت و مشخصی نیست و احراز و تعیین آن بر عهده دادگاه گذاشته می شود تا با در نظر گرفتن همه امور موضوعی نهایتاً تصمیم گیری کند.
کلید واژه: مسئولیت مدنی- پزشکان- قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲- حقوق انگلستان
فهرست مطالب
چکیده فارسی ۱
مقدمه:
الف. بیان مسئله و اهمیت آن ۱۳
ب . پرسش های پژوهش ۱۴
- پ. فرضیه ها ۱۴
- ت. دسته بندی مطالب ۱۵
بخش اول: مبانی نظری مسئولیت مدنی پزشک در حقوق ایران و انگلستان
فصل اول: ایران
مقدمه ۱۶
مبحث نخست: مسئولیت های پزشک ۱۶
- گفتار اول: مسئولیت اخلاقی ۱۶
بند اول: مفهوم مسئولیت اخلاقی ۱۶
بند دوم: ماهیت اخلاق پزشکی ۱۷
گفتار دوم: مسئولیت کیفری پزشک ۱۸
- بند اول: مفهوم مسئولیت کیفری ۱۸
- بند دوم: ماهیت مسئولیت کیفری پزشک ۱۸
گفتار سوم: مسئولیت انتظامی پزشک ۱۹
گفتار چهارم: مسئولیت مدنی ۲۰
مبحث دوم: مبانی نظری مسئولیت پزشک در فقه ۲۳
گفتار اول: مسئولیت مدنی پزشک در فقه عامه ؛ ۲۳
بند اول: پزشک جاهل ۲۳
بند دوم: پزشک حاذق ۲۴
بند سوم: پزشک حاذق مقصر ۲۴
بند چهارم: پزشک حاذق غیر مقصر ۲۵
گفتار دوم: ادله و مبانی مسئولیت مدنی پزشک در فقه امامیه ۲۶
بند اول: پزشک حاذق ۲۶
۱/۱٫ ضمان پزشک حاذق غیر مأذون ۲۸
۲/۱٫ ضمان پزشک در صورت اخذ برائت ۳۰
۳/۱٫ ضمان پزشک حاذق در صورت کوتاهی ۳۳
۴/۱٫ ضمان پزشک حاذق در صورت اخذ اذن و عدم کوتاهی ۳۴
بند دوم: قواعد فقهی حاکم بر مسئولیت پزشک ۳۹
۲/۲ . « قاعده ضمان ید » ۴۰
۳/۲٫ « قاعده غرور » ۴۱
۴/۲٫ « قاعده اتلاف » ۴۲
۵/۲٫ « قاعده تسبیب » ۴۳
مبحث سوم: مبانی نظری در حقوق ایران ۴۶
گفتار نخست: مبنای نظری مسئولیت مدنی ۴۶
بند اول: نظریات مبتنی بر تقصیر ۴۶
۱/۱٫ نظریه تقصیر ۴۶
۲/۱٫ نظریه فرض تقصیر ۴۷
بند دوم: نظریات مبتنی بر عدم تقصیر ۴۸
۱/۲ . نظریه خطر ۴۸
۲/۲٫ نظریه رفاه و خیر ۴۹
۳/۲٫ نظریه خطرهای ایجاد شده ۴۹
۴/۲٫ نظریه کار نامتعارف ۴۹
۵/۲٫ نظریه فرض مسئولیت ۵۰
۶/۲٫ نظریه خطر در برابر انتفاع ۵۰
۷/۲٫ نظریه تضمین حق ( مسئولیت شدید ) ۵۰
بند سوم : دیدگاههای موجود در مورد مسئولیت پزشکی ۵۱
۱/۳ . قهری بودن مسئولیت پزشک ۵۱
۲/۳٫ قراردادی بودن مسئولیت پزشک ۵۲
۳/۳٫ دیدگاه قائلین به « تعهد به نتیجه » ۵۳
۴/۳٫ قائلین به « تعهد به وسیله » بودن مسئولیت پزشک ۵۳
گفتار دوم: ماهیت قرارداد معالجه ۵۴
بند اول : نظریه اجاره بودن قرارداد معالجه ۵۵
بند دوم) نظریه جعاله بودن عقد معالجه ۵۵
بند سوم) نظریه وکالت ۵۵
بند چهارم) نظریه عقد نامعین ۵۵
فصل دوم: انگلستان
مبحث اول: مفاهیم بنیادین ۵۷
گفتار نخست: اصول حقوقی حاکم بر سهل انگاری حرفه ای و مسئولیت ۵۸
گفتار دوم: خطای حرفه ای در حقوق انگلیس : ( اسباب پیدایش مسئولیت مدنی پزشک ) ۵۹
گفتار سوم: بی مبالاتی پزشکی ۶۰
گفتار چهارم: رابطه بین قرارداد و موجبات مسئولیت مدنی ( Tort) ۶۲
مبحث دوم: نظریات حاکم ۶۳
گفتار نخست: مسئولیت ناشی از صدمات بدنی ۶۳
گفتار دوم: جرم ایراد صدمات بدنی شدید ۶۵
گفتار سوم: جرم نقص عضو ۶۷
گفتار چهارم: صلاحیت فردی اعلام رضایت نسبت به اعمال جراحی ۶۸
گفتار پنجم: رضایت نسبت به اعمال جراحی ۷۰
گفتار ششم: شبه جرم و جرم ضرب و جرح ۷۰
گفتار هفتم: شبه جرم سهل انگاری و قصور پزشکی ۷۰
گفتار هشتم: اعمال جراحی سودمند ۷۱
گفتار نهم: شبه جرم قصور پزشکی ۷۱
گفتار دهم: مرگ از روی ترحم ۷۲
بند اول : رضایت به مرگ ۷۶
بند دوم: پایان تنفس مصنوعی ۷۷
بند سوم: مرگ مغزی ۷۸
بخش دوم: مستندات و احکام مربوطه قانونی مسئولیت مدنی پزشک در حقوق ایران و انگلستان
فصل اول: مستندات و آثار مربوط به قانون مدنی ۸۱
مبحث نخست: ارکان مسؤلیت مدنی پزشک ۸۲
گفتار اول: خطای پزشکی ۸۲
بند اول: مفهوم و مصادیق خطای پزشکی ۸۲
بند دوم: خطا در مرحله تشخیص ۸۳
بند سوم: خطا در مرحله معالجه ۸۳
بند چهارم: خطا در عمل جراحی ۸۳
گفتار دوم: اخذ رضایت ۸۴
بند اول: مفهوم حقوقی رضایت ۸۵
بند دوم: انواع رضایت ۸۵
بند سوم: آگاهانه بودن رضایت ۸۵
بند چهارم: قلمرو رضایت ۸۸
گفتار سوم: وجود رابطه علیت میان ضرر و فعل پزشک ۸۹
بند اول: مبانی اتلاف
بند دوم: مبانی تسبیب
بند سوم: مستندات و احکام مربوط به مسئولیت مدنی
فصل دوم: ادله و مبانی مسئولیت مدنی پزشک در حقوق ایران ۹۰
مبحث اول: شرایط مربوط به خسارت ۹۱
مبحث دوم: شرایط مربوط به تقصیر ۹۲
مبحث سوم: مسئولیت مدنی پزشک در رویه قضایی ۹۳
فصل سوم: ادله و مبانی مسئولیت مدنی پزشک در قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۰ ۹۷
مبحث نخست: ضمانت اجرای کیفری عمل جراحی یا طبی مشروع ۹۷
مبحث دوم: موضع قانون مجازات اسلامی در موارد اخذ برائت پزشک از بیمار ۹۸
مبحث سوم: موضع قانون مجازات در خصوص پزشک حاذق (ماده ۳۱۹) ۱۰۱
مبحث چهارم : حکم خاص ختنه کننده در قانون مجازات اسلامی (ماده ۳۲۰) ۱۰۳
مبحث پنجم: مسئولیت دامپزشک در قانون مجازات اسلامی (ماده ۳۲۱) ۱۰۴
مبحث ششم: تبیین مسئولیت مدنی دو مرحله ای پزشک مبتنی بر مسئولیت محض و تقصیر ۱۰۷
فصل چهارم: ادله و مبانی مسئولیت مدنی پزشک در قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ ۱۰۹
مبحث اول: نظام مبتنی بر تقصیر و فرض تقصیر ۱۰۹
گفتار نخست: اخذ برائت از ضمان ۱۱۶
گفتار دوم: نحوه اخذ برائت ۱۱۷
گفتار سوم: اثر برائت در ضمان پزشک ۱۱۸
گفتار چهارم: مصادیق ضمان قهری مفروض پزشک ۱۱۹
گفتار پنجم: فرض تقصیر در موارد سابقه پزشکی ۱۲۰
گفتار ششم: فرض تقصیر در صورت وجود سابقه خطای پزشکی ۱۲۱
گفتار هفتم: فرض تقصیر در موارد انجام جراحی های ممنوع در مطب ۱۲۱
گفتار هشتم: فرض تقصیر برای پزشک در موارد اهمال و قصور فاحش ۱۲۱
گفتار نهم: فرض تقصیر در بکاربردن روش های درمانی جدید ۱۲۲
گفتار دهم: فرض تقصیر در صورت عدم ارائه اطلاعات
مبحث دوم: تحولات مسئولیت مدنی پزشک در قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ ۱۲۳
گفتارنخست: اسباب پیدایش و سقوط مسئولیت مدنی پزشک ۱۲۳
بند اول: خطای پزشکی و مفهوم آن ۱۲۴
بند دوم: صور خطای پزشکی ۱۲۶
۱ / ۲٫ بی احتیاطی ۱۲۶
۲/۲ مسامحه ۱۲۶
۳/۲٫ عدم مهارت ۱۲۷
۴ / ۲ .تقصیر در معاینه بیمار ۱۲۹
- / ۲٫ تقصیر در تشخیص بیماری ۱۲۹
۶ / ۲ تقصیر در درمان بیمار ۱۳۰
۷/۲٫ عدم رعایت نظامات دولتی و مانند آن ها ۱۳۱
گفتار دوم: اسباب سقوط مسئولیت مدنی پزشک ۱۳۴
بند اول: اطلاع بیمار یا پرستار از اشتباه بودن دستور درمانی پزشک ۱۳۴
بند دوم: تقصیر بیمار ۱۳۷
بند سوم: ضرورت ۱۳۸
بند چهارم: احسان ۱۴۱
فصل پنجم: مستندات و احکام مربوط به قوانین جزایی
مبحث نخست: نقد قانون مجازات اسلامی ۱۳۷۵ ۱۴۶
مبحث دوم: مبنای تقصیر در قانون جدید مجازات اسلامی ۱۴۷
مبحث سوم: اخذ برائت از ضمان و تقصیر پزشک ۱۵۶
فصل ششم: مستندات و احکام قانونی حقوق انگلستان
مبحث نخست: رأی «کال رول» ۱۵۹
مبحث دوم: قاعده اهمیت منطقه فعالیت ۱۵۹
مبحث سوم: تئوری رضایت آگاهانه ۱۶۰
مبحث چهارم: استثنائات ۱۶۱
گفتار اول: فوریت
گفتار دوم: انتقال پذیری
گفتار سوم: صُدفه
گفتار چهارم: آسیبهای طبیعی
- نتیجه گیری ۱۶۲
- پیشنهاد ۱۶۲
- تطبیق کلی ایران و انگلیس ۱۶۲
- فهرست منابع ۱۶۶
